Van chặn và van cửa là gì? Phân biệt đúng để tránh nhầm lẫn khi sử dụng

Trong lĩnh vực đường ống và van công nghiệp, van chặn và van cửa là hai thuật ngữ được sử dụng rất phổ biến. Tuy nhiên, không ít người vẫn nhầm lẫn rằng đây là hai loại van khác nhau, dẫn đến việc dùng sai thuật ngữ trong trao đổi kỹ thuật, báo giá hoặc hồ sơ thiết kế. 

Qua bài viết này, Van công nghiệp HP sẽ giúp bạn hiểu đúng bản chất của van chặn và van cửa, từ đó sử dụng thuật ngữ chính xác và lựa chọn thiết bị phù hợp cho từng hệ thống.

Tìm hiểu van chặn là gì?

Van chặn là cách gọi mang tính chức năng, dùng để chỉ các loại van có nhiệm vụ ngăn hoặc cho phép dòng chảy đi qua trong hệ thống đường ống. Đây không phải là tên gọi của một loại van cụ thể, mà là thuật ngữ mang tính tổng quát trong thực tế thi công và vận hành.

Trong hệ thống, van chặn thường được lắp đặt tại các vị trí đầu nguồn, cuối tuyến hoặc những điểm cần cô lập dòng chảy khi bảo trì, sửa chữa. Khi nhắc đến “lắp van chặn”, người sử dụng thường muốn nói đến việc cần một thiết bị có khả năng đóng/mở dòng lưu chất, chứ chưa xác định rõ chủng loại van.

Các loại van thường được gọi chung là van chặn

• Van cổng
• Van cầu
• Van bi
• Van bướm

Tất cả các loại van trên đều có chức năng chặn dòng, nên trong giao tiếp hàng ngày hoặc tại công trình, chúng thường được gọi chung là van chặn.

Tìm hiểu van cửa là gì?

Van cửa là cách gọi thông dụng bằng tiếng Việt của van cổng – một loại van cơ học rất phổ biến trong hệ thống đường ống. Tên gọi “van cửa” xuất phát từ cấu tạo đĩa van dạng cửa trượt, đóng mở bằng cách nâng lên hoặc hạ xuống theo phương thẳng đứng.

Van cửa được thiết kế để đóng hoặc mở hoàn toàn dòng chảy, không phù hợp cho việc điều tiết lưu lượng. Khi van mở hoàn toàn, đĩa van không nằm trong dòng chảy, giúp hạn chế tổn thất áp suất và đảm bảo lưu lượng lớn đi qua.

Ứng dụng phổ biến của van cửa:

• Hệ thống cấp thoát nước.
• Hệ thống PCCC.
• Đường ống dẫn chính trong nhà máy, khu công nghiệp.
• Các vị trí ít thao tác đóng mở.

Van chặn và van cửa có giống nhau không?

Van chặn và van cửa không hoàn toàn giống nhau, dù trong nhiều trường hợp chúng được dùng lẫn lộn. Nguyên nhân chính là do hai thuật ngữ này khác nhau về bản chất khái niệm.

• Van chặn là khái niệm chung, nói về chức năng ngăn dòng chảy.
• Van cửa là tên gọi cụ thể của một loại van, tức van cổng.

Do đó, có thể hiểu rằng van cửa là một loại van chặn, nhưng không phải mọi van chặn đều là van cửa.

Để tránh nhầm lẫn khi sử dụng thuật ngữ trong thực tế, bạn có thể tham khảo bảng so sánh dưới đây:

Tiêu chí	Van chặn	Van cửa
Bản chất thuật ngữ	Khái niệm chung	Tên một loại van cụ thể
Ý nghĩa sử dụng	Chỉ chức năng chặn dòng chảy	Chỉ cấu tạo và nguyên lý
Phạm vi	Rộng, bao gồm nhiều loại van, trong đó có van cổng	Hẹp, chỉ van cổng
Có phải tên kỹ thuật?	Không	Có
Ứng dụng khi dùng thuật ngữ	Trao đổi miệng, hiện trường	Hồ sơ kỹ thuật, bản vẽ, báo giá

Từ bảng trên có thể thấy, việc dùng đúng thuật ngữ sẽ giúp quá trình trao đổi kỹ thuật và lựa chọn thiết bị trở nên chính xác hơn.

Nên dùng thuật ngữ van chặn hay van cửa cho đúng?

Việc sử dụng đúng thuật ngữ trong lĩnh vực van công nghiệp không chỉ giúp quá trình trao đổi kỹ thuật trở nên rõ ràng, chính xác mà còn hạn chế tối đa những nhầm lẫn không đáng có khi thiết kế, thi công hoặc đặt mua thiết bị. 

Với hai thuật ngữ thường xuyên được dùng song song như van chặn và van cửa, người dùng cần hiểu rõ ngữ cảnh sử dụng để lựa chọn cách gọi phù hợp, đảm bảo đúng bản chất kỹ thuật và yêu cầu thực tế của hệ thống.

Trường hợp nên dùng thuật ngữ van chặn:

• Khi nói chung về chức năng đóng/mở dòng chảy.
• Khi trao đổi miệng tại công trình.
• Khi chưa xác định rõ loại van cụ thể cần sử dụng.

Trường hợp nên dùng thuật ngữ van cửa:

• Khi lập hồ sơ kỹ thuật, bản vẽ thiết kế.
• Khi báo giá, đặt hàng thiết bị.
• Khi cần độ chính xác cao trong lựa chọn van.

Một số lưu ý để tránh nhầm lẫn van chặn và van cửa

Để hạn chế tối đa việc sử dụng sai thuật ngữ cũng như lựa chọn nhầm loại van trong thực tế, người dùng cần lưu ý một số điểm quan trọng sau:

Không dùng hai thuật ngữ thay thế cho nhau trong tài liệu kỹ thuật

Trong bản vẽ, hồ sơ thiết kế, thuyết minh kỹ thuật hoặc hợp đồng mua bán, cần sử dụng tên gọi van cửa (van cổng) thay vì dùng chung chung là van chặn để đảm bảo tính chính xác và tránh hiểu sai loại thiết bị cần sử dụng.

Luôn xác định rõ mục đích sử dụng trước khi gọi tên van

Trước khi lựa chọn hoặc trao đổi về thiết bị, cần làm rõ van dùng để đóng/mở hoàn toàn hay điều tiết lưu lượng, từ đó xác định đúng loại van và thuật ngữ phù hợp.

Phân biệt rõ khái niệm chức năng và tên gọi kỹ thuật

Van chặn chỉ phản ánh chức năng ngăn dòng chảy, trong khi van cửa là tên gọi cụ thể của một loại van. Việc hiểu rõ sự khác biệt này giúp tránh nhầm lẫn khi trao đổi với kỹ sư, nhà thầu hoặc đơn vị cung cấp.

Ưu tiên sử dụng tên kỹ thuật chuẩn khi làm việc với nhà cung cấp

Khi báo giá, đặt hàng hoặc tư vấn kỹ thuật, nên sử dụng thuật ngữ chuẩn như van cửa, van cổng, van cầu, van bi… để nhà cung cấp dễ dàng tư vấn đúng chủng loại, kích thước và vật liệu phù hợp.

Tham khảo ý kiến đơn vị có kinh nghiệm khi chưa chắc chắn

Trong trường hợp chưa xác định rõ nên dùng thuật ngữ hay loại van nào, người dùng nên trao đổi với các đơn vị có chuyên môn và kinh nghiệm thực tế để được tư vấn chính xác, tránh phát sinh chi phí hoặc sai sót trong quá trình lắp đặt, vận hành.

Van công nghiệp HP –  Đơn vị tư vấn và cung cấp van công nghiệp uy tín

Với hơn 17 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực van công nghiệp và thiết bị đo, Van công nghiệp HP không chỉ cung cấp sản phẩm chính hãng mà còn hỗ trợ khách hàng tư vấn đúng loại van – đúng thuật ngữ – đúng nhu cầu sử dụng.

Đội ngũ kỹ thuật am hiểu chuyên môn, kho hàng sẵn đa dạng chủng loại và chính sách hỗ trợ rõ ràng giúp khách hàng yên tâm khi lựa chọn thiết bị cho mọi công trình, dự án.

Qua bài viết, có thể thấy van chặn là khái niệm chung theo chức năng, còn van cửa chính là van cổng – một loại van chặn cụ thể. Việc hiểu và sử dụng đúng thuật ngữ sẽ giúp quá trình thiết kế, lắp đặt và vận hành hệ thống đường ống đạt hiệu quả cao hơn.