Bản vẽ van cổng là gì? Cấu tạo, ký hiệu và cách đọc bản vẽ van cổng chi tiết

Van cổng là thiết bị quen thuộc trong các hệ thống cấp thoát nước, PCCC và đường ống công nghiệp. Tuy nhiên, để lựa chọn đúng loại van, lắp đặt chính xác và đảm bảo hệ thống vận hành ổn định, việc hiểu rõ bản vẽ van cổng là gì đóng vai trò rất quan trọng. Thông qua bản vẽ, kỹ sư và đơn vị thi công có thể nắm được cấu tạo, kích thước, tiêu chuẩn kết nối cũng như điều kiện làm việc của van. 

Trong bài viết này, cùng Van công nghiệp HP tìm hiểu chi tiết về bản vẽ van cổng, các loại bản vẽ phổ biến, ký hiệu thường gặp và cách đọc bản vẽ đúng kỹ thuật trong thực tế.

Bản vẽ van cổng là gì?

Bản vẽ van cổng là tài liệu kỹ thuật thể hiện đầy đủ thông tin liên quan đến cấu tạo, kích thước, vật liệu và nguyên lý hoạt động của van cổng. Bản vẽ này có thể được cung cấp dưới dạng bản vẽ giấy, file PDF hoặc bản vẽ CAD van cổng dùng trong thiết kế và thi công.

Thông qua bản vẽ, người sử dụng có thể xác định chính xác loại van cổng (ty nổi hay ty chìm), kích thước danh nghĩa (DN), tiêu chuẩn kết nối mặt bích, cũng như các thông số áp suất – nhiệt độ làm việc. Đây là cơ sở quan trọng để lựa chọn van phù hợp với hệ thống và tránh sai sót trong quá trình lắp đặt.

Trong thực tế, bản vẽ van cổng không chỉ phục vụ cho giai đoạn thiết kế mà còn được sử dụng xuyên suốt quá trình thi công, nghiệm thu và bảo trì hệ thống đường ống.

Bản vẽ van cổng thể hiện những nội dung gì?

Một bản vẽ van cổng tiêu chuẩn thường bao gồm nhiều thông tin kỹ thuật quan trọng, giúp người đọc hiểu rõ về sản phẩm trước khi đưa vào sử dụng.

• Trước hết là hình dạng tổng thể của van, thể hiện thân van, nắp van, trục van, tay quay hoặc bộ phận truyền động. Nhìn vào hình chiếu tổng thể, người dùng có thể hình dung vị trí lắp đặt và không gian cần thiết cho van.
• Tiếp theo là kích thước kỹ thuật, bao gồm kích thước DN, chiều dài mặt bích, chiều cao tổng thể, khoảng cách tâm mặt bích… Đây là thông tin quan trọng để bố trí van chính xác trong hệ thống đường ống.
• Ngoài ra, bản vẽ còn thể hiện vật liệu chế tạo của từng bộ phận như thân van, đĩa van, trục van, gioăng làm kín. Điều này giúp đánh giá khả năng chịu áp, chịu nhiệt và độ bền của van trong môi trường làm việc cụ thể.
• Bên cạnh đó, bản vẽ van cổng thường ghi rõ tiêu chuẩn kết nối (JIS, DIN, ANSI…) và thông số áp suất – nhiệt độ làm việc để đảm bảo van phù hợp với yêu cầu kỹ thuật của hệ thống.

Các loại bản vẽ van cổng phổ biến hiện nay

Tùy theo mục đích sử dụng, bản vẽ van cổng được chia thành nhiều loại khác nhau.

Bản vẽ cấu tạo van cổng

Bản vẽ cấu tạo tập trung thể hiện các bộ phận chính của van cổng như thân van, đĩa van, trục van và gioăng làm kín. Loại bản vẽ này thường được sử dụng trong đào tạo kỹ thuật hoặc để người dùng hiểu rõ nguyên lý hoạt động của van.

Thông qua bản vẽ cấu tạo, người đọc có thể nắm được cơ chế đóng mở của đĩa van và cách van tạo độ kín khi vận hành.

Bản vẽ kích thước van cổng

Bản vẽ kích thước là loại bản vẽ quan trọng trong quá trình thiết kế và lắp đặt. Bản vẽ này thể hiện chi tiết các thông số chiều dài, chiều cao, khoảng cách lắp đặt và kích thước mặt bích.

Nhờ bản vẽ kích thước, kỹ sư có thể bố trí van cổng chính xác trong hệ thống, tránh va chạm hoặc thiếu không gian khi lắp đặt thực tế.

Bản vẽ mặt cắt van cổng

Bản vẽ mặt cắt cho phép nhìn rõ cấu trúc bên trong của van cổng. Thông qua mặt cắt dọc, người dùng có thể thấy vị trí đĩa van, trục van và gioăng làm kín khi van ở trạng thái đóng hoặc mở.

Loại bản vẽ này giúp hiểu rõ nguyên lý làm việc của van cổng và thường được sử dụng khi cần phân tích kỹ thuật hoặc sửa chữa.

Bản vẽ CAD van cổng

Bản vẽ CAD van cổng là dạng bản vẽ số, thường được cung cấp dưới định dạng AutoCAD hoặc PDF. Loại bản vẽ này được sử dụng phổ biến trong thiết kế hệ thống, lập shop drawing và hồ sơ kỹ thuật cho công trình.

Ưu điểm của bản vẽ CAD là độ chính xác cao, dễ chỉnh sửa và thuận tiện cho việc tích hợp vào các bản vẽ tổng thể của hệ thống đường ống.

Các ký hiệu thường gặp trong bản vẽ van cổng

Trong quá trình đọc và phân tích bản vẽ van cổng, người dùng sẽ thường xuyên bắt gặp nhiều ký hiệu kỹ thuật tiêu chuẩn. Việc hiểu đúng các ký hiệu này giúp xác định chính xác loại van, kích thước, điều kiện làm việc cũng như tránh nhầm lẫn khi lựa chọn và lắp đặt van trong hệ thống thực tế. Dưới đây là những nhóm ký hiệu thường gặp nhất trong bản vẽ van cổng.

Ký hiệu DN (Diameter Nominal)

DN là ký hiệu chỉ đường kính danh nghĩa của van cổng, thường được tính theo milimet (DN50, DN100, DN200…). Ký hiệu này giúp xác định kích thước van tương ứng với đường ống lắp đặt.

Ký hiệu PN (Pressure Nominal)

PN thể hiện áp suất làm việc tối đa mà van có thể chịu được, thường gặp như PN10, PN16, PN25. Thông số này rất quan trọng để đảm bảo van hoạt động an toàn trong hệ thống áp lực.

Ký hiệu tiêu chuẩn kết nối mặt bích

Trên bản vẽ van cổng thường ghi rõ tiêu chuẩn mặt bích như JIS, DIN, ANSI. Ký hiệu này giúp xác định kiểu mặt bích, khoảng cách lỗ bu lông và đảm bảo van lắp đặt tương thích với hệ thống đường ống hiện có.

Ký hiệu kiểu ty van (ty nổi – ty chìm)

Bản vẽ có thể thể hiện van cổng ty nổi (OS&Y) hoặc ty chìm (NRS). Ký hiệu này giúp người đọc nhận biết cách thức vận hành và lựa chọn loại van phù hợp với không gian lắp đặt.

Ký hiệu vật liệu chế tạo

Các ký hiệu vật liệu như gang, thép, inox thường được ghi bằng mã tiêu chuẩn. Thông tin này giúp xác định khả năng chịu áp, chịu nhiệt và mức độ phù hợp của van với môi trường làm việc.

Ký hiệu chiều dòng chảy hoặc hướng lắp đặt

Một số bản vẽ van cổng có ký hiệu mũi tên chỉ hướng dòng chảy hoặc hướng lắp đặt khuyến nghị. Điều này hỗ trợ quá trình thi công và giúp hạn chế sai sót khi lắp van vào hệ thống.

Cách đọc và hiểu bản vẽ van cổng đúng kỹ thuật

Để sử dụng bản vẽ van cổng hiệu quả trong thiết kế, thi công và lựa chọn thiết bị, người đọc cần nắm được trình tự đọc bản vẽ đúng kỹ thuật. Việc đọc theo từng bước giúp tránh nhầm lẫn thông số và đảm bảo van được chọn đúng với yêu cầu của hệ thống.

• Xác định loại van cổng trên bản vẽ: Trước tiên cần nhận biết đây là van cổng ty nổi hay ty chìm, kiểu kết nối ren hay mặt bích và phương thức vận hành (tay quay, hộp số).
• Đọc kích thước và đường kính danh nghĩa (DN): Kiểm tra DN trên bản vẽ để xác định van có phù hợp với kích thước đường ống hay không, đồng thời đối chiếu chiều dài và chiều cao lắp đặt.
• Kiểm tra tiêu chuẩn kết nối mặt bích: Xác định tiêu chuẩn JIS, DIN hoặc ANSI để đảm bảo van tương thích với mặt bích của hệ thống hiện hữu.
• Xem vật liệu chế tạo và gioăng làm kín: Thông tin này giúp đánh giá khả năng chịu áp, chịu nhiệt và mức độ phù hợp của van với môi trường làm việc như nước, hơi hoặc hóa chất.
• Đối chiếu thông số áp suất – nhiệt độ làm việc: Cần đảm bảo PN và giới hạn nhiệt độ của van đáp ứng điều kiện vận hành thực tế, tránh quá tải khi sử dụng.

Khi nào cần sử dụng bản vẽ van cổng?

Bản vẽ van cổng không chỉ dùng trong giai đoạn thiết kế mà còn được sử dụng xuyên suốt vòng đời của hệ thống đường ống. Việc áp dụng đúng thời điểm giúp tối ưu hiệu quả thi công và vận hành.

• Trong giai đoạn thiết kế hệ thống: Bản vẽ giúp kỹ sư lựa chọn đúng loại van cổng, kích thước và tiêu chuẩn kết nối phù hợp với sơ đồ đường ống.
• Khi thi công và lắp đặt thực tế: Dựa vào bản vẽ, đơn vị thi công xác định chính xác vị trí lắp đặt, khoảng không gian cần thiết và hướng lắp van.
• Trong quá trình nghiệm thu công trình: Bản vẽ là cơ sở để đối chiếu giữa thiết kế và thực tế lắp đặt, đảm bảo van được thi công đúng chủng loại và thông số kỹ thuật.
• Khi bảo trì, sửa chữa hoặc thay thế van: Nhờ bản vẽ, kỹ thuật viên dễ dàng xác định cấu tạo, kích thước và loại van cần thay thế, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí.

Hiểu rõ bản vẽ van cổng là gì và cách đọc bản vẽ đúng kỹ thuật giúp người dùng lựa chọn, lắp đặt và vận hành van hiệu quả hơn. Dù là bản vẽ cấu tạo, kích thước hay bản vẽ CAD van cổng, mỗi loại đều đóng vai trò quan trọng trong từng giai đoạn của dự án. 

Việc nắm vững các thông tin trên sẽ góp phần đảm bảo hệ thống đường ống hoạt động an toàn, ổn định và bền bỉ trong thời gian dài.